Bulut Bilişim nedir? Hizmet modelleri (IaaS, PaaS ve SaaS) nelerdir? | Otonom Fabrika | Endüstri 4.0

Bulut Bilişim nedir? Hizmet modelleri (IaaS, PaaS ve SaaS) nelerdir?

Tahmini Okuma Süresi:3 Dakika, 33 Saniye

1. Giriş

Bulut Bilişim (Cloud Computing), eski UNIX sistemlerde olduğu gibi, örneğin bir kullanıcı adı ve şifre girerek, internet gibi bir ağ bağlantısı ile uzaktaki bir alt yapıya bağlanmak ve sunulan hizmetlerden (yazılım, donanım altyapısı vb.) faydalanmaktır. Bulut bilişimden faydalanabilmek için; uzak altyapıya erişim amacıyla bir ağ bağlantısı, klavye gibi bir giriş donanımı ve monitor gibi bir görüntüleme cihazı yeterlidir.

Avantajları olduğu gibi birçok işletme için dezavantajları da bulunmaktadır. Özellikle Kobiler için şirket içi (on premise) sistemler daha avantajlı olabilir. Bir sonraki yazımızda bulut (cloud) ve şirket içi (on premise) sistemleri çeşitli kriterler ile karşılaştıracağız. Bu yazımızda bulut bilişimden ve bulut bilişim hizmet modellerinden (IaaS, PaaS, SaaS) bahsedeceğiz.

Bulut sistemleri 30 yıl önce bile kullanılabilirdi. Ancak 2005’ten sonra popülerlik kazanmaya başladı. Bilim ve Teknik Dergisi‘nin aktardığına göre, 2000’li yılların başlarında Amazon, -işlerinin planlandığı gibi gitmemesinden dolayı- sahip olduğu sunucuların çok küçük bir kısmını kullanıyordu. 2006 yılında kullanımda olmayan bu sunucu kapasitesini yapılandırarak başka firmaların hizmetine sundu. İlk bulut sistemi olan Amazon Web Hizmetleri’ni (Amazon Web Services – AWS) piyasaya sürdü. Yeni iş modelini gören Google, Microsoft, IBM ve Oracle gibi devler de kendi bulut sistemlerini piyasaya sürdüler.

Bulut bilişim sistemleri yapılması gereken hesaplamaları, verilerin depolanmasını, uygulamaların/yazılımların çalıştırılmasını, sistemin güvenliğinin sağlanmasını, bakım ve yedekleme faaliyetlerini kendisi yapar. Sağlanan imkanların tam kapasitede kullanılabilmesi (ne eksik/ne fazla) hizmet alınacak sistemin verimliliğinin en büyük göstergesidir.

1.1. Bulut Bilişimin avantajları

Bulut bilişim sistemlerinin avantajı, yatırım yapma gücü olmayan işletmeler ya da yapılabilir çıkmayan bilişim sistemleri projeleri için maliyet etkin alternatifler sunmasıdır. Bu avantajın örnekleri aşağıda listelenmektedir:

  • Kullandığın kadar ödeme imkanı: Bulut sisteminden faydalanan bir işletme, sistemden faydalandığı ölçüde ödeme yapar. Bu sayede kendisi veri depolama, kullanılan yazılımlar vb. için yatırım yapmak durumunda kalmaz. Atıl kapasite (ihtiyaç yokken kullanılmadan durması) sorunları yaşamaz.
  • Ölçeklenebilirlik (Esneklik): Kullanılan hizmetin, kullanım talebi (daha fazla veri işleme talebi gibi) artarken performansta bir azalma yaşanmadan kullanıma devam edilebilmesidir. Örneğin, özel günlerde özel indirimler yapan alışveriş siteleri, indirim günlerinde performanstan ödün vermeden, alıcılarına aynı kaliteli hizmeti (yavaşlama olmadan) vermek ister. Normal günlerde de atıl kapasiteye sahip olmak istemez.
  • Performans: Örneğin büyük veri analizleri için yüksek performans sağlayan donanımlara ve pahalı yazılımlara ihtiyaç duyulur. Bu çalışmalar için gerekli yatırımlar, finansal olarak yapılabilir olmayabilir. Bu durumda, bulut alt yapılarını kullanmak, performanstan ödün vermeden daha maliyet etkin bir çözümler sunar.

1.2. Bulut Bilişim üzerine Kaygılar

Bilgi güvenliği: İlk başta bilgi güvenliği gelmektedir. Bulut sisteminde depolanan verilerin, verilerin sahibi işletme dışında da kullanılabilmesi riski vardır. Bulut sağlayıcıları, yasal zorunluluklardan ötürü şirketlerin bağlı olduğu ülkelerin kurumları ve siber güvenlik sorunları nedeniyle diğer istenmeyen taraflar işletmelerin verilerini kullanabilir.

Ulaşılabilirlik: Bir diğer kaygı ulaşılabilirlik üzerinedir. Doğal afetler, yasal düzenlemeler, siber saldırılar gibi sebeplerden dolayı bulut sistemlerine erişim sağlanamama riski vardır. Bu durum işletmelerin felaket seviyesinde etkilenmesine neden olur.

2. Bulut Bilişim Hizmet Modelleri

Bulut bilişim hizmet modelleri, Amerikan Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü tarafından 2009 yılında yapılan tanımlamaya göre üç farklı modele ayrılmaktadır; bunlar Altyapı Hizmeti (Infrastructure as a Service – IaaS), Platform Hizmeti (Platform as a Service – PaaS) ve Yazılım Hizmeti (Software as a Service – SaaS) modelleridir. Resim 1. Bulut Bilişim modellerini özetlemektedir:

Resim 1. Bulut Bilişim Hizmet Modelleri

2.1. Altyapı Hizmeti (Infrastructure as a Service – IaaS)

Altyapı hizmeti (IaaS) ile işlemciler, ağ donanımları ve veri depolama alanları yani fiziksel sunucu kiralarsınız. Bu fiziksel sunucuyu kendi işletim sisteminizi/uygulamalarınızı kurmak, dilediğiniz yazılımları geliştirmek için kullanabilirsiniz. Örneğin büyük veri uygulamaları yüksek işlemci performansı gerektirir. Bu yüzden büyük veri analizlerine uygun fiziksel bir sunucu kiralayarak masraflı yatırımlardan kaçınmak mümkündür.

2.2. Platform Hizmeti (Platform as a Service – PaaS)

Platform hizmeti (PaaS) ile altyapı hizmetine (IaaS) ek olarak önceden belirlediğiniz işletim sistemini ve uygulama geliştirme araçlarını kiralarsınız. Örneğin Windows işletim üzerinde Java platformunu kiralayarak Java uygulamalarınızı geliştirebilirsiniz.

2.3. Yazılım Hizmeti (Software as a Service – SaaS)

Platform hizmetine (PaaS) ek olarak önceden belirlediğiniz yazılımları/uygulamaları kullanırsınız. Örneğin mühendislik tasarım programları, ERP uygulamaları veya e-mail servisleri birçok işletme tarafından satın alınmadan kullanılmaktadır.

3. Sonuç

Bulut bilişim sistemlerinin bir bilgisayardan farkı yoktur. İşletim sistemsiz, yazılımsız alınan bilgisayar Infrastructure’dır (fiziksel donanım – IaaS). İşletim sistemi ve bazı temel platformların yüklü olduğu bilgisayarlar platform seviyesindedir (PaaS). Bu seviyeye ayrıca Photoshop, Mühendislik programları vb. de dahil edilirse bu da yazılım seviyesidir (SaaS). Altyapı hizmetinde (IaaS) kullanım özgürlüğü en genişken, Yazılım hizmetinde (SaaS) bu özgürlük seçilen yazılımı/uygulamayı kullanma alanı ile sınırlıdır.

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir